Het belangrijkste in 30 seconden
Bedenk eerst of vervangen echt nodig is: schade kun je vaak repareren, en in houten of aluminium kozijnen kun je soms nieuw glas laten zetten. Vervang je wel, kies dan kozijnen en deuren met een U-waarde van maximaal 1,3 en goed isolerend glas: HR++ is meestal de beste keus, triple kan aan de schaduwkant. Volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven is hout, kunststof of aluminium niet bewezen duurzamer dan de rest; de kwaliteit telt meer dan het materiaal. Denk aan ventilatieroosters, dubbele kierdichting en meerpuntssluiting, en laat bij kozijnen van voor 1994 checken op asbest. Bij een ongeïsoleerde spouw kunnen vleermuizen beschermd zijn. Vergunning: gewoon onderhoud is vergunningvrij, maar een ander profiel (bijvoorbeeld aluminium) is volgens IPLO geen gewoon onderhoud, en voor de voorgevel gelden de regels van je gemeente. Doe altijd de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.
- Kozijnen vervangen is volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven een klus voor een vakspecialist.
Wanneer moet je kozijnen vervangen?
Kenniscentrum Duurzaam Leven zegt: vervangen is niet altijd nodig.
- Houten kozijnen kun je vaak repareren, en als de sponningdiepte uitgefreesd kan worden, kun je er nieuw isolatieglas in zetten zonder het kozijn te vervangen.
- Ook bij aluminium kozijnen kun je het glas vervangen.
- Deuren kun je laten repareren of opnieuw afhangen.
- Vacuümglas past in bestaande kozijnen; voor tripleglas moet je altijd de kozijnen vervangen.
Hout, kunststof of aluminium?
Volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven is niet bewezen dat een van de drie duurzamer is. Kies wat je mooi of praktisch vindt, en let vooral op kwaliteit: kozijnen van hoge kwaliteit gaan langer mee.
| Materiaal | Waar je op let | Onderhoud |
|---|---|---|
| Hout | Hout met FSC- of PEFC-keurmerk; Europees hardhout (zoals robinia of eiken) of gemodificeerd naaldhout (vaak vuren) | Schilderen, gemiddeld elke 8 jaar; er zijn kozijnen en verf die maar eens in de 15 jaar onderhoud nodig hebben; schilder in lichte kleuren: donker hout warmt in de zon op, gaat werken en kan scheuren |
| Kunststof | VKG-keurmerk: goede kwaliteit, goed te recyclen, eisen aan constructie, inbraakwering en installatie; vraag naar gerecycled kunststof | Niet schilderen; schoonhouden met een sopje |
| Aluminium of staal | Hoog percentage gerecycled materiaal (DUBOkeur: meer dan 90% gerecycled aluminium); VMRG-keurmerk heeft standaard een thermische onderbreking | Niet schilderen; schoonhouden |
Houten kozijnen vervangen door kunststof? Dat kan, maar Kenniscentrum Duurzaam Leven zegt dat geen van beide bewezen duurzamer is. Let bij een andere materiaalkeuze ook op de vergunning: een ander profiel is volgens IPLO geen gewoon onderhoud (zie hieronder). Wil je nieuwe houten kozijnen zelf aflakken, laat ze dan vóór plaatsing twee keer in de grondverf zetten.
U-waarde, glas, ventilatie en kierdichting
- U-waarde: kozijnen en deuren die goed isoleren hebben een U-waarde van 1,3 of lager.
- Glas: HR++ is meestal de beste keus. Tripleglas isoleert beter, maar houdt in voor- en najaar ook zonnewarmte tegen; op het oosten, zuiden of westen heb je vaak meer aan HR++, aan de schaduwkant kan triple. Check de Energiesubsidiewijzer voor subsidie op isolatieglas en kozijnen.
- Ventilatie: met balansventilatie heb je geen roosters nodig. Bij mechanische ventilatie heb je roosters nodig voor de luchtaanvoer, bij natuurlijke ventilatie soms ook. Kies dan slimme roosters die op winddruk reageren.
- Kierdichting: vraag om dubbele kierdichting en meerpuntssluiting bij ramen en deuren die open kunnen; dat werkt beter dan tochtstrips. Laat de naden tussen kozijn en muur en tussen glas en kozijn goed dichtmaken.
- Weldorpel: controleer bij naar binnen draaiende ramen en buitendeuren of er een goede weldorpel is tegen regenwater.
- Zonwering: plaats je nieuwe kozijnen, denk dan meteen aan buitenzonwering zoals screens of rolluiken.
Heb je een vergunning nodig voor nieuwe kozijnen?
Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) van de overheid beschrijft de regels. In het kort:
| Situatie | Regel |
|---|---|
| Gewoon onderhoud: kozijnen vervangen zonder dat detaillering, profilering en vormgeving veranderen | Vergunningvrij |
| Kozijnen vervangen door kozijnen met een ander profiel, bijvoorbeeld aluminium | Geen gewoon onderhoud (uitspraak Raad van State) |
| Achtergevel, of zijgevel die niet naar openbaar gebied is gekeerd | Vergunningvrij voor het ruimtelijke deel |
| Voorgevel, of zijgevel aan openbaar gebied | Regels van het omgevingsplan van je gemeente; er kan een vergunning nodig zijn |
| Monument of rijksbeschermd stads- en dorpsgezicht | Vergunningplichtig, tenzij kleur en materiaal niet veranderen |
| Bouwwerk dat zonder vereiste vergunning is gebouwd of gebruikt | Niet vergunningvrij |
Ook vergunningvrij moet het resultaat voldoen aan de technische regels (Bbl). Voor buren geldt het burenrecht: binnen 2 meter van de erfgrens mag je geen nieuw raam met uitzicht op het erf van de buren maken, tenzij met vast, niet-doorkijkbaar glas. IPLO verwijst particulieren naar de Vergunningcheck in het Omgevingsloket: daar zie je voor jouw adres of je een vergunning of melding nodig hebt.
Kozijnen laten vervangen of zelf doen?
Kenniscentrum Duurzaam Leven noemt kozijnen vervangen een klus voor een vakspecialist; een bedrijf vind je via het energieloket van je gemeente. Het bedrijf neemt de oude kozijnen meestal mee. Doe je het toch zelf:
- Let op asbest bij kozijnen van voor 1994.
- Lever oude kozijnen in bij een recyclebedrijf of de milieustraat; kunststof kozijnen bij een VKG-inzamelpunt, aluminium en staal bij de handel in oude metalen. Vensterglas gaat naar de glashandel of milieustraat, niet in de glasbak.
- Controleer daarna jaarlijks op schade en slijtage, ook sloten en scharnieren, en tocht- en beglazingsprofielen minstens eens in de 5 jaar.
Kozijnen vervangen: veelgestelde vragen
Wanneer moet je kozijnen vervangen?
Kenniscentrum Duurzaam Leven raadt aan eerst te kijken of repareren of alleen nieuw glas mogelijk is. Kies je voor tripleglas, dan moeten de kozijnen wel altijd vervangen worden.
Welke U-waarde moeten nieuwe kozijnen hebben?
Maximaal 1,3, volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven.
Is kunststof beter dan hout?
Niet bewezen: kies op uiterlijk en gemak, en let vooral op kwaliteit en keurmerken (FSC of PEFC voor hout, VKG voor kunststof, VMRG of DUBOkeur voor aluminium).
Heb ik een vergunning nodig om kozijnen te vervangen?
Gewoon onderhoud is vergunningvrij, maar een ander profiel, de voorgevel of een monument kan vergunningplichtig zijn. Doe de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.
Kan ik zelf een kozijn vervangen?
Kenniscentrum Duurzaam Leven noemt het een klus voor een vakspecialist. Let bij oude kozijnen op asbest en bij een ongeïsoleerde spouw op vleermuizen.
Bronnen
Kenniscentrum Duurzaam Leven en Informatiepunt Leefomgeving, geraadpleegd op 3 november 2026 (03/11/2026).
- Kenniscentrum Duurzaam Leven · Kozijnen en deuren vervangen ↗Laatst gewijzigd 14 oktober 2026: eerst repareren; U-waarde maximaal 1,3; HR++, triple en vacuüm; ventilatie en roosters; zonwering; kierdichting en meerpuntssluiting; weldorpel; vleermuizen bij ongeïsoleerde spouw; hout, aluminium, kunststof en keurmerken; onderhoud; inleveren; vakspecialist via energieloket; asbest bij kozijnen van voor 1994. Gelezen.
- Informatiepunt Leefomgeving · Vergunningvrije kozijnen en gevelpanelen ↗Vergunningcheck voor particulieren; gewoon onderhoud vergunningvrij; ander profiel zoals aluminium geen gewoon onderhoud (Raad van State 201306711/1/A1); achtergevel en zijgevel vergunningvrij; voorgevel via het omgevingsplan; monumenten; illegaal bouwwerk; burenrecht binnen 2 meter. Gelezen.
Nieuwe kozijnen?
Kijk eerst of repareren of alleen nieuw glas genoeg is, en doe de Vergunningcheck voordat je een ander materiaal of profiel kiest.