Het belangrijkste in 30 seconden
Een warmtepomp werkt als een omgekeerde koelkast: een koelkast haalt warmte uit de lucht binnenin en geeft die af aan de keuken, een warmtepomp verzamelt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater, verhoogt de temperatuur met wat elektriciteit en geeft die warmte binnen in huis af. Daardoor maakt hij van 1 kWh stroom 3 tot 5 kWh warmte; een elektrisch kacheltje maakt van 1 kWh stroom 1 kWh warmte. Er zijn twee hoofdtypen: een hybride warmtepomp werkt samen met je cv-ketel, die bijspringt als het erg koud is en het warme water levert; een volledig elektrische warmtepomp vervangt de cv-ketel en verwarmt ook je douchewater via een voorraadvat. Een warmtepomp verwarmt het water voor je radiatoren tot 30 à 55 °C, lager dan een cv-ketel (vaak 60 tot 80 °C).
- Een hybride warmtepomp bespaart volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven zo'n 60 à 70% gas voor verwarming en kan al in een huis met weinig isolatie.
- Een volledig elektrische warmtepomp vraagt redelijke tot goede isolatie.
Hoe werkt een warmtepomp?
Kenniscentrum Duurzaam Leven vergelijkt de warmtepomp met een koelkast. Een koelkast koelt doordat hij warmte verzamelt uit de lucht in de koelkast en die afgeeft aan de lucht erbuiten. Een warmtepomp doet het omgekeerde:
-
01
Warmte verzamelen
De warmtepomp haalt warmte uit een bron: meestal de buitenlucht, maar ook de bodem, het grondwater of speciale zonnepanelen op het dak (PVT-panelen).
-
02
Warmer maken
In de warmtepomp wordt die warmte onder druk nog warmer gemaakt. Daarvoor is stroom nodig, en een koudemiddel dat in een gesloten circuit zit.
-
03
Afgeven
De warmte gaat naar het verwarmingswater van je radiatoren of vloerverwarming, en bij een volledig elektrische warmtepomp ook naar een voorraadvat voor warm water.
Omdat de warmtepomp de warmte grotendeels uit de omgeving haalt, levert hij meer warmte dan hij aan stroom verbruikt. Je stroomverbruik gaat wel omhoog, maar je gebruikt geen gas, of bij een hybride warmtepomp zo'n 60% minder gas voor verwarming.
Wat betekenen COP en SCOP?
Hoe efficiënt een warmtepomp is, wordt uitgedrukt als COP (Coefficient of Performance). Het rendement is niet het hele jaar gelijk: het hangt af van de buitentemperatuur, hoe je de warmtepomp gebruikt en in wat voor woning hij staat. Daarom gebruik je vaak de SCOP, het jaargemiddelde. Een SCOP van 4,0 betekent dat de pomp 4 keer zoveel warmte levert als er aan elektrische energie in gaat. Met de SCOP vergelijk je het gemiddelde rendement van warmtepompen.
Hoe werkt een hybride warmtepomp?
Een hybride warmtepomp werkt op stroom en haalt meestal energie uit de buitenlucht. Je koppelt hem aan je cv-ketel:
- De buitenunit staat in de tuin of op het dak, iets groter dan een airco, en haalt warmte uit de buitenlucht.
- De binnenunit hangt naast de cv-ketel, ongeveer half zo groot, en geeft de warmte af aan je verwarming.
- De warmtepomp zorgt op de meeste dagen voor de warmte; de cv-ketel springt bij op hele koude dagen, als je huis snel moet opwarmen en voor het warme water in badkamer en keuken.
Een hybride warmtepomp werkt meestal met de radiatoren die je al hebt. Goede isolatie is niet nodig, maar hoe beter je isoleert, hoe zuiniger de warmtepomp werkt en hoe minder de ketel hoeft bij te springen. Er is ook een hybride monoblock zonder buitenunit: een alles-in-één apparaat dat wat groter is.
Hoe werkt een volledig elektrische (lucht-water)warmtepomp?
Een volledig elektrische warmtepomp met buitenunit heet ook een lucht-waterwarmtepomp of all-electric warmtepomp: hij haalt warmte uit de lucht en geeft die af aan het water van je verwarming.
- De buitenunit is iets groter dan die van een airco; er zit een ventilator in die aangaat als er warmte nodig is.
- De binnenunit staat meestal op de plek van de oude cv-ketel en is ongeveer zo groot als een combi-koelkast. Daarin wordt de warmte onder druk warmer gemaakt en afgegeven aan je verwarming én aan het voorraadvat voor warm water. Er zijn ook modellen met een los voorraadvat.
- De cv-ketel kan weg; kook je ook elektrisch, dan woon je zonder aardgas.
Deze warmtepomp vraagt redelijke tot goede isolatie: dan krijgt hij het huis altijd warm.
Hoe werkt een warmtepomp in de winter?
Het rendement van een warmtepomp hangt af van de buitentemperatuur (zie COP), en elk type heeft een eigen manier om echt koude dagen op te vangen:
| Type | Wat er gebeurt als het erg koud is |
|---|---|
| Hybride | De cv-ketel springt bij |
| Volledig elektrisch (lucht-water) | Een elektrisch element, de naverwarmer, verhoogt de temperatuur tijdelijk |
| Bodem-water | De bodem heeft een constante temperatuur en koelt in de winter minder af dan de buitenlucht, dus het rendement is hoger; op echt hele koude dagen helpt een elektrisch element |
| PVT | Op echt hele koude dagen helpt een elektrisch element |
De buitenunit maakt vooral in de herfst, winter en het vroege voorjaar geluid. Wil je weten of je huis klaar is voor een warmtepomp? Kenniscentrum Duurzaam Leven stelt voor om je cv-ketel een winter op 50 graden te zetten en te kijken of het warm blijft.
Bodem, PVT en ventilatie: andere bronnen
| Type | Bron | Kenmerk |
|---|---|---|
| Lucht-water | Buitenlucht, via een buitenunit | Meest gangbaar; hybride of volledig elektrisch |
| Bodem-water | Bodembron, met diepe boorgaten (bijvoorbeeld 80 meter) | Geen buitenunit en geen geluid; hoger rendement; ingrijpender en duurder om aan te leggen; kan in de zomer koelen met vloerverwarming |
| PVT | PVT-panelen op het dak die stroom opwekken en warmte uit lucht en zon halen | Geen buitenunit; in een goed geïsoleerd huis zo'n 10 tot 20 panelen (18 tot 36 m² dak) |
| Ventilatiewarmtepomp | Afgezogen lucht van mechanische ventilatie | Klein en stil; levert beperkt warmte, de cv-ketel springt bij; voor warm water is een ander apparaat nodig |
Hoe werkt een PVT-warmtepomp? De PVT-panelen op het dak wekken zonnestroom op en dienen tegelijk als bron: lamellen onder de panelen nemen warmte op uit de zon en de langsstromende lucht. De binnenunit maakt die warmte onder druk warmer en geeft hem af aan je verwarming en het voorraadvat; naast de binnenunit hangt een omvormer. Ook hier is redelijke of goede isolatie een voorwaarde.
Hoe werkt een warmtepomp: veelgestelde vragen
Hoe werkt een warmtepomp in het kort?
Hij verzamelt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater, maakt die met wat stroom warmer en geeft die af aan je verwarming, net als een omgekeerde koelkast.
Hoeveel warmte maakt een warmtepomp van 1 kWh stroom?
Volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven 3 tot 5 kWh warmte, afhankelijk van onder meer de buitentemperatuur. Een SCOP van 4,0 betekent gemiddeld 4 keer zoveel warmte als stroom.
Wat is het verschil tussen een hybride en een volledig elektrische warmtepomp?
Een hybride werkt samen met de cv-ketel, die bijspringt op koude dagen en het warme water levert. Een volledig elektrische vervangt de cv-ketel en verwarmt ook je tapwater via een voorraadvat.
Werkt een warmtepomp ook als het vriest?
Ja. Bij een hybride springt de cv-ketel bij, een volledig elektrische heeft een naverwarmer voor heel koude dagen, en een bodemwarmtepomp heeft er minder last van omdat de bodem minder afkoelt dan de lucht.
Kan een warmtepomp met mijn gewone radiatoren?
Een hybride warmtepomp meestal wel: hij verwarmt het water tot 30 à 55 °C en de cv-ketel springt bij als de radiatoren te weinig warmte afgeven.
Bronnen
Kenniscentrum Duurzaam Leven (voorheen Milieu Centraal), geraadpleegd op 3 november 2026 (03/11/2026).
- Kenniscentrum Duurzaam Leven · Warmtepomp: duurzaam elektrisch verwarmen ↗Vergelijking met de koelkast; bronnen; 1 kWh stroom geeft 3 tot 5 kWh warmte; 60% minder gas bij hybride; COP en SCOP; koudemiddel; geluid van de buitenunit; hybride en volledig elektrisch; verwarmingstest op 50 graden. Gelezen.
- Kenniscentrum Duurzaam Leven · Hybride warmtepomp ↗60 à 70% minder aardgas; samenwerking met de cv-ketel; buiten- en binnenunit; isolatie; radiatoren en 30 tot 55 °C tegenover 60 tot 80 °C; monoblock. Gelezen.
- Kenniscentrum Duurzaam Leven · Welke warmtepompen zijn er? ↗Naamgeving lucht-water en bodem-water; volledig elektrisch met voorraadvat en naverwarmer; bodembron en hoger rendement; PVT-panelen; ventilatiewarmtepomp; hoge-temperatuurwarmtepomp. Gelezen.
Overweeg je een warmtepomp?
Kijk eerst naar je isolatie: die bepaalt of een hybride of een volledig elektrische warmtepomp bij je huis past.